سيد علي اكبر قرشي

243

قاموس قرآن ( فارسي )

بيك معنى است ولى مىشود گفت كه اضافه مبانى كثرت و مبالغه را مىرساند . تسخير : يعنى وادار كردن به عمل با قهر و اجبار . راغب گويد : تسخير آنست كه شىء را بغرض مخصوصى با قهر سوق كنند . طبرسى آن را رام كردن گويد كه عبارت اخراى سوق بقهر است . ديگران نيز چنين گفته‌اند * ( « وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ . . . » ) * رعد : 2 . يعنى خورشيد و ماه را رام كرد و به حركت و نظم مقهور نمود * ( « أَ لَمْ تَرَوْا أَنَّ الله سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَما فِي الأَرْضِ . . . » ) * لقمان : 20 . « لكم » در اين آيه و آيات ديگر نشان ميدهد كه اين تسخير براى بندگان و براى منافع آنهاست . * ( « وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُومَ مُسَخَّراتٍ بِأَمْرِه . . . » ) * اعراف : 54 . سخرى بضم سين و كسر آن بمعنى مسخره شده يا تسخير شده است طبرسى ذيل آيهء 110 مؤمنون نقل كرده كه آن بمعنى مسخره شده و با ضم و كسر هر دو آيد ولى بمعنى تسخير شده فقط با ضمّ آيد و نيز گويد : آن را در آيهء * ( « لِيَتَّخِذَ بَعْضُهُمْ بَعْضاً سُخْرِيًّا . . . » ) * زخرف : 32 . بالاتفاق با ضم خوانده‌اند ولى در آيه * ( « فَاتَّخَذْتُمُوهُمْ سِخْرِيًّا . . . » ) * مؤمنون : 110 . و * ( « أَتَّخَذْناهُمْ سِخْرِيًّا . . . » ) * ص : 63 . با ضمّ و كسر هر دو خوانده‌اند . ناگفته نماند : * ( « سِخْرِيًّا » ) * در مؤمنون 110 و ص 63 در قرآنها بكسر سين است گرچه قراء با هر دو خوانده‌اند به نظر ميايد كه مراد از آن در دو آيهء فوق مسخره گرفتن است مخصوصا در سورهء مؤمنون كه ما بعد آن * ( « وَكُنْتُمْ مِنْهُمْ تَضْحَكُونَ » ) * است . ولى در آيهء 32 زخرف مراد از آن تسخير شده است كه ذيلا آن را بررسى ميكنيم : * ( « أَ هُمْ يَقْسِمُونَ رَحْمَتَ رَبِّكَ نَحْنُ قَسَمْنا بَيْنَهُمْ مَعِيشَتَهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَرَفَعْنا بَعْضَهُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجاتٍ لِيَتَّخِذَ بَعْضُهُمْ بَعْضاً سُخْرِيًّا وَرَحْمَتُ رَبِّكَ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ » ) * زخرف : 32 . * ( « سُخْرِيًّا » ) * در اين آيه